You are here:

Bekende beelden ‘Westerborkfilm’ in originele kwaliteit ontdekt en nieuw materiaal gevonden

Bij onderzoek, voortvloeiend uit de toevoeging van de 'Westerborkfilm' aan het Unesco Memory of the World Register, is origineel materiaal van deze zeldzame film van Nazi-kampen in hoge beeldkwaliteit ontdekt. In vergelijking met de reeds bekende beelden is het nieuw gevonden materiaal veel gedetailleerder en daardoor indringender. Met de vondst van deze kwaliteitsbeelden is het mogelijk om meer uitgebreid onderzoek te doen en nieuwe inzichten te verkrijgen. Daarnaast is een nog onbekend kort fragment van de film ontdekt.

Vergelijking van de kopie (rechts) met het nieuw gevonden originele materiaal (links).

De intensieve naspeuringen hebben oorspronkelijk materiaal van hogere kwaliteit opgeleverd. Het gaat hierbij met name om een aantal sleutelscenes – waaronder de zeldzame en meest bekende scène van de film: het instappen en vertrek van de deportatietrein van 19 mei 1944. Uit deze nieuwe vondst kan ook worden afgeleid wat de volgorde van draaien is geweest.

Daarnaast is een onbekend kort fragment opgedoken. Alle versies van de Westerborkfilm, ruim acht uur materiaal, zijn nu bij elkaar gebracht bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, dat de film in beheer heeft. Dit materiaal is opnieuw gescand. Met de teruggevonden camera-origineel beelden kunnen ook kwalitatief betere stills worden gemaakt. De inventarisatie van de camera-originele beelden is momenteel afgerond, maar het is niet uitgesloten dat verder onderzoek nog ander nieuw materiaal aan het licht zal brengen. 

Reconstructie en restauratie
De directe aanleiding voor de zoektocht naar camera-originele beelden was de toevoeging van de Westerborkfilm aan het Unesco Memory of the World Register en de daaruit vloeiende verplichting de kennis hierover te maximaliseren. Het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies heeft daarop het initiatief genomen voor de zoektocht naar de camera-originele beelden. De zoektocht is uitgevoerd door beeldonderzoeker Gerard Nijssen. 

Programma ‘Westerbork, gevangen op film’
De reconstructie en restauratie van de Westerborkfilm zijn de eerste projecten binnen het meerjarenprogramma 'Westerbork, gevangen op film'. Een intensieve samenwerking van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid, Herinneringscentrum Kamp Westerbork, Unesco Memory of the World Comité Nederland en het Joods Cultureel Kwartier. Het programma beoogt via diverse projecten de beschikbaarstelling van de Westerborkfilm en het gebruik voor presentatie, educatie, academisch onderzoek en persoonlijke geschiedschrijving uit te breiden. Door de expertise en het publieksbereik van de vier instellingen te verbinden, wordt een unieke nieuwe vorm van kennisoverdracht gecreëerd waarbij het vergroten van historische empathie met het publiek voorop staat.
De restauratie van de beelden wordt mogelijk gemaakt door financiering van de Rothschild Foundation. De gerestaureerde versie zal in ieder geval een plaats krijgen in zowel Herinneringscentrum Kamp Westerbork als het nieuwe Nationaal Holocaust Museum.

Achtergrond ‘Westerborkfilm’
In 1944 zijn door Rudolf Breslauer in opdracht van Kampcommandant Albert Konrad Gemmeker opnames gemaakt ten behoeve van een film over het leven in kamp Westerbork. De film is nooit opgeleverd in de vorm die de opdrachtgever voor ogen had. Het meeste materiaal is na de oorlog als geconfisqueerd bezit in handen gekomen van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (nu NIOD), dat het in 1958 in depot gaf bij het Filmmuseum. Uit dit materiaal is vele malen geput voor filmdocumentaires en tv-uitzendingen. In 1986 besloot het NIOD alle filmmateriaal bij de Rijksvoorlichtingsdienst in beheer te geven waarna het Westerborkmateriaal bij elkaar is gezet in vier aktes. Deze zijn nadien als de 'Westerborkfilm' gecatalogiseerd en zijn sinds 1997 in beheer bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid als rechtsopvolger van de Rijksvoorlichtingsdienst. De Westerborkfilm werd in 2017 toegevoegd aan het Unesco Memory of the World Register.

Voorheen onbekend fragment uit de Westerborkfilm.